Từ ngày 11/7/2023, Bộ Chính trị ban hành Quy định số 114-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ (thay thế Quy định số 205-QĐ/TW năm 2019 của Bộ Chính trị về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền). Đây là một bước tiến quan trọng về lý luận và thực tiễn trong việc đổi mới công tác tổ chức cán bộ – khâu trọng yếu nhất trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tinh thần chỉ đạo từ Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đáp ứng yêu cầu, phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Sau gần 5 tháng thực hiện Quy định số 114-QĐ/TW, đã có dấu hiệu tích cực trong công tác tổ chức cán bộ ở nhiều bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là giảm thiểu các hành vi lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn của cán bộ quản lý, lồng ghép ý đồ cá nhân vì động cơ, mục đích vụ lợi hoặc có lợi cho nhân sự trong quá trình thực hiện công tác cán bộ, một trong những nội dung mới được nêu rõ tại mục 3, điều III của Quy định.
Thực tế hiện nay trong công tác tổ chức cán bộ vẫn còn tình trạng những người có thẩm quyền trong công tác tổ chức cán bộ có suy nghĩ, động cơ chưa/không trong sáng, có mục đích, ý đồ riêng tư, vụ lợi trong quá trình thực thi công vụ. Tử những vụ việc, sai phạm được phát hiện cho thấy họ cố tình tìm mọi cách can thiệp và can thiệp một cách tinh vi vào quy trình tuyển chọn, đề bạt, bổ nhiệm cán bộ theo những kịch bản được tính toán để tạo nên các nhóm lợi ích, phân chia, thao túng quyền lực quản lý, điều hành ngành, lĩnh vực mà họ phụ trách. Đa phần các trường hợp bị phát hiện cho thấy sự việc không chỉ đơn thuần là vụ lợi cá nhân mà là lợi ích nhóm, với nhiều người tham gia và sự đánh đổi không chỉ bằng vật chất, tỷ lệ ăn chia mà còn cao hơn, khi được gán mác rất nhiều “giá trị” khác nhau như “ân tình”, “ân nghĩa”, “vay, trả”, “trao đổi”, “mang ơn”, “có đi có lại”… tất nhiên những sự kiện “con sâu làm rầu nồi canh” đó luôn phải trả giá cho sự vi phạm trước Đảng, trước pháp luật, tuy nhiên nó gây ra những gây nên sự bất ổn và hệ lụy lớn nhỏ trong công tác lãnh, chỉ đạo, sự phát triển nền công vụ nói chung và phát triển của từng ngành, lĩnh vực, địa phương nói riêng. Dư luận luôn đặt câu hỏi đơn giản nếu cán bộ được coi là khâu trọng yếu nhất, vậy nếu những người làm công tác cán bộ không vô tư, trong sáng, hội tụ “tâm”, “tài”, “đức”, tuân thủ các quy định của Đảng, thượng tôn pháp luật thì liệu rằng chúng ta có thể bổ nhiệm được những lãnh đạo có tài năng, có tâm, có tầm và cống hiến hết mình cho đất nước, phục vụ tố cho nhân dân hay không. Câu trả lời sẽ là không, nếu một lãnh đạo dù ở cấp nào được bổ nhiệm từ hành vi vụ lợi, có tính toán của cấp trên thì anh ta nhất định cũng phải cá nhân, phải vụ lợi, phải trả ơn người giúp đỡ, bổ nhiệm mình, thậm chí luôn chịu sự chi phối, điều khiển của người khác. Sự sai sót trong công tác cán bộ nếu không ngăn chặn, chỉnh đốn kịp thời, xử phạt nghiêm minh thì không chỉ là tạo hệ lụy về chất lượng cán bộ từ đầu nguồn mà còn nguy hiểm hơn khi kéo theo sự suy thoái đạo đức công vụ, dẫn đến mất niềm tin trong nhân dân.
Quy định 114-QĐ/TW được Bộ Chính trị chỉ đạo nghiên cứu, ban hành rất kịp thời, bám sát với công cuộc xây dựng, chỉnh đốn đảng trong giai đoạn mới, trong đó đặc biệt coi trọng công tác tổ chức cán bộ trên tinh thần kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng triệt để trên mọi bình diện, mọi biểu hiện cụ thể trong thực tế.
So với Quy định 205-QĐ/TW, thì Quy định 114 có sự phát triển, đột phá về mặt lý luận và thực tiễn, nhận diện một cách rõ ràng và tường minh các hành vi lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn trong công tác cán bộ, một số hành vi, thủ đoạn tinh vi trong việc bao che, tiếp tay chạy chức, chạy quyền….chỉ ra cụ thể hơn các biểu hiện chạy chức, chạy quyền gắn với nạn tham nhũng, hối lộ, xác định rõ hơn đối tượng, trách nhiệm các chủ thể quản lý, bên liên quan trong công tác tổ chức cán bộ. Đây là một trong những cơ sở quan trọng nhất để chúng ta có thể đánh giá khoa học, khách quan hơn trong công tác cán bộ, quy trình phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm cán bộ trong thời gian tới. Quy định số 114-QĐ/TW không chỉ đáp ứng yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng mà còn củng cố niềm tin nhân dân vào quan điểm đường lối chỉ đạo đúng đắn của Đảng, tính nghiêm minh, trong sáng của hệ thống pháp luật và quá trình thực thi pháp luật. Trong năm 2024, các cấp bộ Đảng cần tiếp tục chỉ đạo việc học tập, quán triệt, thực hiện nghiêm túc Quy định số 114-QĐ/TW, đưa các nội dung cụ thể trong Quy định vào từng bước, từng khâu triển khai công tác cán bộ tại các cơ quan, đơn vị, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác đấu tranh, phòng chống tham những gắn với công tác quản lý, bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo ở từng cấp, từng ngành, từng lĩnh vực.
Đặng Vũ Cảnh Linh, bài đăng trên Tạp chí Truyền thống và Phát triển số tháng 12/2023
