Công tác xây dựng tổ chức, bộ máy ở cơ quan trung ương Liên hiệp Hội Việt Nam hướng đến hoạt động phổ biến kiến thức
1. Hoạt động phổ biến kiến thức qua thời kỳ 2008 -2018
Điều lệ của Liên hiệp hội Việt Nam ngay từ những đại hội đầu tiên đã được kịp thời quán triệt trong việc xây dựng bộ máy tổ chức thực hiện hoạt động phổ biến kiến thức.
Ngay tại Đại hội thành lập tiến hành ngày 26-03-1983 tại Thủ đô Hà Nội, Liên hiệp hội Việt Nam đã thành lập 5 ban chuyên môn, trong đó có 2 ban liên quan đến hoạt động phổ biến kiến thức. Đó là Ban Kiến thức và đưa tiến bộ khoa học-kỹ thuật vào sản xuất và đời sống. Ban này do Giáo sư Tiến sỹ Hà Học Trạc làm Trưởng ban. Tiếp đó là Ban Tuyên truyền xuất bản ấn phẩm mà Trưởng ban là Giáo sư Tiến sỹ khoa học Nguyễn Văn Đạo.
Nhiệm kỳ VI được đánh dấu bởi sự ra đời Ban Thông tin và Phổ biến kiến thức. Đây là kết quả sự hợp nhất Ban Đào tạo và Phổ biến kiến thức với Ban Thông tin, một tổ chức mới được thành lập theo Quyết định số 56/TC-LHH ngày 28-01-2002 của Đoàn Chủ tịch Hội đồng Trung ương Liên hiệp hội Việt Nam.
Trong thời gian đầu, hoạt động phổ biến kiến thức được thực hiện chủ yếu dưới hình thức sinh hoạt khoa học thông qua các buổi nói chuyện khoa học được tổ chức hàng tuần tại trụ sở cơ quan Liên hiệp hội Việt Nam. Nội dung các buổi nói chuyện khoa học được tổ chức khá phong phú và đa dạng, bao gồm những vấn đề thời sự khoa học thuộc hầu hết các lĩnh vực của khoa học xã hội và nhân văn, khoa học tự nhiên và khoa học kỹ thuật. Diễn giả là các nhà khoa học đầu ngành, có kiến thức uyên bác, có uy tín cao trong giới trí thức ở Thủ đô và ở nhiều địa phương. Từ khi cơ quan thường trực Liên hiệp hội Việt Nam chuyển về nhà số 53 phố Nguyễn Du, Hà Nội, trụ sở hiện nay của Liên hiệp hội Việt Nam, các buổi nói chuyện khoa học trở thành sinh hoạt thường kỳ hằng tuần của Câu lạc bộ Thời sự khoa học. Xen kẽ giữa các bài thuyết trình của các diễn giả là những bộ phim khoa học trong nước hay của nước ngoài được trình chiếu để minh họa cho các nội dung đã giới thiệu hoặc làm phong phú thêm sinh hoạt của câu lạc bộ.
Bên cạnh các buổi sinh hoạt khoa học tại địa điểm trên, thỉnh thoảng Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ còn tổ chức các cuộc tham quan dã ngoại, kết hợp với mô hình nghiên cứu điền dã, thực địa với sự tham gia nhiệt tình của nhiều thành viên, qua đó vừa mở rộng và củng cố sâu sắc các kiến thức đã được cung cấp, lại tạo được điều kiện thuận lợi cho việc tạo lập sự thông cảm và xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa những người ham mê hiểu biết. Bên cạnh đó còn có hơn 40 câu lạc bộ của các hội thành viên và tổ chức trực thuộc thu hút hàng vạn người tham gia. Câu lạc bộ của Hội khoa học Lịch sử Việt Nam, Câu lạc bộ “Người xây dựng lão thành” của Tổng hội Xây dựng Việt Nam, các câu lạc bộ khoa học-kỹ thuật của Liên hiệp hội Hà Nội, Hải Phòng, thành phố Hồ Chí Minh…đã duy trì hoạt động được thường xuyên với những đề tài phong phú và hấp dẫn.
So với sinh hoạt định kỳ của câu lạc bộ khoa học thì các cuộc hội thảo khoa học-công nghệ là một trong những hoạt động phổ biến kiến thức được Liên hiệp Hội Việt Nam chú trọng, tổ chức quy mô và bài bản hơn. Ngay từ thời kỳ đầu, các hội thảo khoa học của Liên hiệp Hội Việt Nam đã coi trọng quá trình đối thoại, tranh luận để đi đến thống nhất kiến thức trên tinh thần khoa học. Tại đây, giữa các diễn giả và cử tọa có sự tương tác với nhau, cùng nhau chia sẻ kiến thức, ý tưởng, quan điểm. Những kiến thức mới được giới thiệu và tiếp thu tại hội thảo. Không ít trường hợp có những nhà khoa học đã tự điều chỉnh ý kiến của mình ngay trong hoặc sau khi tham gia hội thảo. Thống kê sơ bộ cho thấy trong khoảng thời gian 10 năm (2001-2010), hệ thống Liên hiệp hội Việt Nam đã tổ chức hơn 200 hội thảo với những chủ đề rất phong phú và đa dạng, trong đó có khoảng 90 cuộc do cơ quan Liên hiệp hội Việt Nam, 70 cuộc do các hội khoa học và công nghệ ngành toàn quốc và 50 cuộc do các liên hiệp hội địa phương tổ chức. Nhiều tham luận, kết luận tại các hội thảo đã được biên soạn các cấp lãnh đạo Đảng và Nhà nước làm tài liệu căn cứ khoa học, để tham mưu, vận động chính sách.
Lực lượng chủ công và có tác dụng lớn nhất trong hoạt động phổ biến kiến thức là hệ thống báo chí của Liên hiệp hội Việt Nam và các hội thành viên. Cùng với sự lớn mạnh về tổ chức của Liên hiệp hội Việt Nam và các hội thành viên cũng như sự phát triển của khoa học và công nghệ, hệ thống báo chí không ngừng gia tăng về số lượng và cải tiến về chất lượng.
Trong “rừng” báo chí Việt Nam, các ấn phẩm định kỳ của Liên hiệp hội Việt Nam với đặc tính phổ biến kiến thức khoa học, kén độc giả, khó khăn về kinh phí, bộ máy tổ chức hoạt động, tuy nhiên trải qua những giai đoạn thăng trầm khác nhau, cho đến nay phần lớn các tờ báo của Liên hiệp Hội Việt Nam như báo Khoa học và Đời sống, Khoa học phổ thông, Thời báo kinh tế, Báo Đất Việt, Báo Điện tử Tầm nhìn, các tạp chí Khoa học và Phát triển, Toán học và Tuổi trẻ, Vật lý ngày nay, Xưa và Nay đã trở thành những ấn phẩm quen thuộc với nhiều bạn đọc yêu nghề. Các trang báo điện tử Kiến thức.net, Đất Việt online, Sống mới.vn, vanhien.vn cũng đã khẳng định được chỗ đứng quan trọng của mình trong làng báo. Các bài đăng trên tạp chí chuyên ngành của hàng chục hội ngành toàn quốc được tính điểm công trình khoa học trong quá trình xem xét các chức danh khoa học Giáo sư hoặc Phó Giáo sư.
Tham gia Hội Báo Xuân truyền thống năm Canh Dần 2010, Liên hiệp hội Viêt Nam đã tổ chức trưng bày, giới thiệu 6 tờ báo, 70 tạp chí, 60 bản tin, trang tin điện tử, tạo nến sức thu hút mạnh mẽ, phản ánh không chỉ sự phong phú về số lượng, sự đa dạng về loại hình, mà cả chất lượng nội dung thông tin, hình thức trình bày và in ấn. Gian trưng bày báo chí của Liên hiệp hội Việt Nam đã được Ban Tổ chức trao tặng Giải B như một số gian trưng bày khác. Ngoài ra, các hội viên của các hội khoa học và công nghệ còn viết nhiều bài gửi đăng trên các tờ báo và tạp chí của các tổ chức khác trên cả nước và cả ở nước ngoài.
Các chương trình phát thanh và truyền hình ở trung ương và địa phương cũng là những kênh phổ biến kiến thức của Liên hiệp hội Việt Nam. Từ nhiều năm nay, Liên hiệp hội Viêt Nam và các hội thành viên phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam mở các chuyên mục hỏi đáp về khoa học-kỹ thuật, khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư. Đáng chú ý là các chuyên mục “Bạn của nhà nông”, “Cùng nông dân bàn cách làm giàu” của Hội các ngành Sinh học Việt Nam, phát đều kỳ trên sóng truyền hình, được bà con nông dân rất ưa thích. Riêng với Đài Truyền hình Việt Nam, Liên hiệp hội phố hợp xây dựng mộ số chương trình chuyên đề như: “Khoa học và công nghệ trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, “Áp dụng các biện pháp khoa học và kỹ thuật nhằm nâng cao khả năng sinh sản và cho thịt của đàn dê Việt Nam phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu”, “Xây dựng mô hình phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.”
Công tác xuất bản sách được Liên hiệp hội Việt Nam chú trọng ngay từ khi mới thành lập. Đây chính là nơi tập hợp các ấn phẩm khoa học và công nghệ, là mảnh đất màu mỡ dành cho hoạt động phổ biến kiến thức của Liên hiệp hội Việt Nam và các hội thành viên. Xuất bản phẩm rất phong phú và đa dạng, bao gồm các sách tổng hợp, sách chuyên ngành, từ điển chuyên ngành, tài liệu hướng dẫn, tờ rơi. Đó là các cuốn sách:”Khoa học-công nghệ Việt Nam: những sắc màu tiềm năng”, “Khoa học và công nghệ Việt Nam: các công trình và sản phẩm đoạt Giải thưởng sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam” của cơ quan Liên hiệp hội Việt Nam, “Thành tựu tự động hóa Việt Nam “ của Hội khoa học-công nghệ tự động hóa Việt Nam, “Chế độ kế toán doanh nghiệp” bằng tiếng Anh của Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam”, 17 tập “Bách khoa thư Hà Nội” của Liên hiệp hội Hà Nội, “Khôi phục và phát triển bền vững hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ, thành phố Hồ Chí Minh” của Liên hiệp hội thành phố Hồ Chí Minh.
Bên cạnh đó, nhiều cuốn sách có giá trị của nước ngoài cũng đã được dịch sang tiếng Việt và được xuất bản, làm tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà khoa học và công nghệ nước ta. Mặt khác, Liên hiệp Hội Việt Nam và các hội ngành, các tổ chức Khoa học công nghệ còn biên soạn các tập tài liệu khoa học phổ biến kiến thức ngắn gọn, súc tích trở thành những cẩm nang quý trong trồng trọt và chăn nuôi thủ công, được bà con nông dân trên mọi miền đất nước nhiệt liệt hoan nghênh góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch cơ cấu nghề nghiệp phát triển bền vững các vùng miền ở Việt Nam. Cho đến nay, Nhà xuất bản Tri thức của Liên hiệp hội Việt Nam đã cho ra mắt bạn đọc được hàng ngàn đầu sách, phổ biến những tinh hoa của nền văn minh thế giới.
Trang tin điện tử tổng hợp điện tử www.vusta.vn. Ngay từ những năm 90 của thế kỷ trước, Liên hiệp hội Việt Nam đã xúc tiến những công việc đầu tiên cho việc thành lập một trang tin điện tử. Năm 2006, Liên hiệp hội Việt Nam tổ chức Lễ khai trương Trang tin điện tử tổng hợp www.vusta.org.vn là một trong những cơ quan thông tin chính thức của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam.
Cơ sở dữ liệu khoa học – công nghệ. Hệ thống Cơ sở dữ liệu (CSDL) của Liên hiệp Hội Việt Nam được thiết kế và tiến hành xây dựng từ năm 2001 gồm 2 nhóm CSDL chính: CSDL LHH và CSDL WEB. CSDL LHH được thiết kế gồm 6 CSDL nhỏ:
– CSDL SA: quản lý sách có tại thư viện Liên hiệp Hội Việt Nam
– CSDL BB: quản lý các bài báo đăng trên các ấn phẩm của Liên hiệp Hội Việt Nam
– CSDL DT: quản lý các đề tài, dự án do Liên hiệp Hội Việt Nam cấp kinh phí triển khai, thực hiện
– CSDL KQ: quản lý các kết quả nghiên cứu do Liên hiệp Hội Việt Nam cấp kinh phí triển khai thực hiện
– CSDL TC: quản lý danh mục các tạp chí trong toàn hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam
– CSDL CONF: quản lý các tài liệu hội nghị, hội thảo do Liên hiệp Hội Việt Nam tổ chức
CSDL WEB được thiết kế để quản trị các nội dung đăng trên website vusta.vn gồm 5 CSDL nhỏ:
– CSDL WTINT: quản lý các tin bài đăng trên website
– CSDL WPCP: danh mục các tổ chức phi chính phủ trong nước và quốc tế
– CSDL WCQ: danh mục các hội ngành, liên hiệp hội địa phương và các đơn vị trực thuộc
– CSDL WNKH: danh sách các nhà khoa học trong nước và quốc tế được giới thiệu trên trang vusta.vn
– CSDL WVBAN: danh sách các văn bản quan trọng của Đảng và Nhà nước, của Liên hiệp Hội Việt Nam
Trong hơn 10 năm, việc xây dựng CSDL bao gồm việc thu thập, cập nhật và xử lý số liệu, dữ liệu, dữ kiện thông tin nhằm tạo lập và phát triển nguồn tin khoa học và công nghệ được tiến hành thường xuyên và là một nội dung quan trọng trong xâydựng hệ thống thông tin của Liên hiệp Hội Việt Nam. Hàng chục ngàn biểu ghi đã được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu, hàng chục tài liệu đã được số hóa. Số lượng các biểu ghi có trong Cơ sở dữ liệu ngày càng lớn, đòi hỏi việc quản trị và khai thác sao cho có hiệu quả.
Trong giai đoạn 2007 -2010, ban Thông tin đã tiến hành thử nghiệm đưa cơ sở dữ liệu khai thác trên website. Về cơ bản, người dung khi truy cập website đã khai thác được một phần các cơ sở dữ liệu này, tuy còn một số lỗi nhỏ về font chữ tiếng Việt. Tiếp theo đó, việc khai thác cơ sở dữ liệu trên website vusta.org.vn đã phải tạm dừng để triển khai xây dựng Cổng thông tin điện tử pvusta.vn.. Trong khi đó, Liên hiệp Hội Việt Nam vẫn thường xuyên bổ sung số lượng biểu ghi, cơ sở dữ liệu khai thác trên pvusta. Tính đến ngày 26/8/2013, đã có 73.041 biểu ghi đã được cập nhật.
2. Công tác quản lý, điều phối hoạt động phổ biến kiến thức của cơ quan trung ương Liên hiệp Hội Việt Nam 2008 -2018
Nhận thức được tầm quan trọng của việc liên kết các hoạt động thông tin, truyền thông và hoạt động phổ biến kiến thức, tháng 4 năm 2010, Đoàn chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam ra Quyết định sát nhập Ban Đào tạo- Phổ biến kiến thức với Ban Thông tin thành Ban Thông tin và Phổ biến kiến thức. Ngày 5/5/2011, Đoàn chủ tịch đã ban hành Quyết định 319/QĐ-LHHVN Quy định chức năng, nhiệm vụ của Ban Thông tin và Phổ biến kiến thức. Năm 2017, căn cứ đề án kiện toàn tổ chức cơ quan Liên hiệp Hội Việt Nam, Đoàn chủ tịch, Hội đồng Trung ương Liên hiệp Hội Việt Nam đã quyết định đổi tên Ban Thông tin – Phổ biến kiến thức thành Ban Truyền thông và Phổ biến kiến thức.
Căn cứ Quyết định số 313/QĐ-LHHVN ngày 14/4/2017 Ban Truyền thông và Phổ biến kiến thức có chức năng và nhiệm vụ như sau:
Chức năng
Ban Truyền thông và Phổ biến kiến thức là đơn vị thuộc Cơ quan Liên hiệp Hội Việt Nam có chức năng đề xuất, tham mưu cho Hội đồng Trung ương, Đoàn Chủ tịch và lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam về công tác thông tin, truyền thông và phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ và các nội dung có liên quan đến tổ chức và hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam; tổ chức quản lý và thực hiện các hoạt động truyền thông và phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ của Liên hiệp Hội Việt Nam.
Nhiệm vụ
Đề xuất, tham mưu
a) Nghiên cứu, đề xuất các nội dung về hoạt động thông tin, truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ và các nội dung khác liên quan đến việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Liên hiệp Hội Việt Nam theo sự chỉ đạo của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam.
b) Tham mưu cho lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam trong việc triển khai các nhiệm vụ của Đảng, Nhà nước, nghị quyết của Hội đồng Trung ương, Đoàn Chủ tịch liên quan đến hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam.
c) Tham mưu cho lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam trong việc ban hành các văn bản về công tác truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ, quản lý báo chí, xuất bản và các văn bản khác theo yêu cầu của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam.
Quản lý, thực hiện các hoạt động
a) Công tác truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ
– Xây dựng chương trình, kế hoạch về hoạt động truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ của Liên Hiệp Hội Việt Nam.
– Phổ biến, hướng dẫn các văn bản của Đảng, Nhà nước và Liên hiệp Hội Việt Nam liên quan đến hoạt động truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ cho các hội thành viên, các tổ chức trực thuộc.
– Theo dõi, quản lý hoạt động phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ của Liên hiệp Hội Việt Nam; hỗ trợ, phối hợp với các hội thành viên và tổ chức trực thuộc đề xuất, triển khai các nhiệm vụ phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ.
– Theo dõi, quản lý các sự kiện truyền thông của Liên hiệp Hội Việt Nam; hỗ trợ, phối hợp quản lý các sự kiện truyền thông của các hội thành viên và tổ chức trực thuộc.
– Đầu mối phối hợp xử lý các vấn đề liên quan đến hoạt động truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ của Liên hiệp Hội Việt Nam, các hội thành viên và tổ chức trực thuộc.
– Tổng hợp, xây dựng các báo cáo đánh giá theo định kỳ về công tác truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ của Liên hiệp Hội Việt Nam.
– Quản lý các tài liệu, hồ sơ về hoạt động truyền thông và phổ biến kiến thức của Liên hiệp Hội Việt Nam.
b) Công tác quản lý báo chí, xuất bản
– Theo dõi, quản lý quá trình tổ chức và hoạt động của các cơ quan báo chí, xuất bản trực thuộc theo các quy định của Liên hiệp Hội Việt Nam và của pháp luật hiện hành.
– Cập nhật và phổ biến các văn bản liên quan đến các cơ quan báo chí, xuất bản trực thuộc. Nghiên cứu, xây dựng các văn bản của Liên hiệp Hội Việt Nam quy định về quản lý tổ chức và hoạt động của các cơ quan báo chí, xuất bản trực thuộc.
– Tư vấn, hướng dẫn quy trình, hồ sơ, thủ tục đăng ký thành lập cơ quan báo chí trực thuộc; tiếp nhận hồ sơ và làm thường trực hội đồng thẩm định hồ sơ thành lập cơ quan báo chí trực thuộc.
– Tiếp nhận và xử lý các vấn đề liên quan đến tổ chức và nhân sự của các cơ quan báo chí, xuất bản trực thuộc.
– Hướng dẫn, hỗ trợ về các thủ tục hành chính và hoạt động chuyên môn cho các cơ quan báo chí, xuất bản trực thuộc; theo dõi, tổng hợp báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về các cơ quan báo chí, xuất bản trực thuộc.
– Xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá về tổ chức và hoạt động của các cơ quan báo chí, xuất bản trực thuộc.
– Tổng hợp, xây dựng các báo cáo đánh giá theo định kỳ về công tác quản lý báo chí, xuất bản của Liên hiệp Hội Việt Nam.
– Quản lý các tài liệu, hồ sơ về hoạt động báo chí, xuất bản của Liên hiệp Hội Việt Nam.
c) Tổ chức quản lý, vận hành Trang tin điện tử tổng hợp của Liên hiệp Hội Việt Nam tại địa chỉ vusta.vn
– Tổ chức, quản lý biên tập, xuất bản, đăng tin, bài, văn bản về các hoạt động vận động trí thức khoa học và công nghệ, hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam và các hội thành viên, tổ chức trực thuộc tại địa chỉ trang web www.vusta.vn. Cập nhật thông tin về tổ chức, nhân sự của Liên hiệp Hội Việt Nam, các hội thành viên và tổ chức trực thuộc lên trang web www.vusta.vn.
– Phát triển mạng lưới cộng tác viên báo chí của Liên hiệp Hội Việt Nam.
– Bảo đảm an ninh mạng trang thông tin điện tử vusta.vn.
d) Quản lý thông tin hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam
– Tổ chức các hoạt động lưu trữ, số hóa các tài liệu, hình ảnh liên quan đến hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam.
– Đầu mối phối hợp tổ chức các sự kiện họp báo, phát ngôn, cung cấp thông tin cho báo chí theo sự chỉ đạo của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam.
đ) Nghiên cứu khoa học phục vụ công tác tham mưu, quản lý trong lĩnh vực được giao. Tham gia tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ, năng lực tổ chức quản lý và thực hiện nhiệm vụ liên quan đến công tác truyền thông và phổ biến kiến thức của Liên hiệp Hội Việt Nam.
Hàng năm Ban Truyền thông và Phổ biến kiến thức xây dựng kế hoạch và triển khai hoạt động theo các nhiệm vụ sự nghiệp và quản lý thường xuyên (Các hoạt động đang thực hiện là dựa trên kế hoạch được xây dựng từ năm trước có sự phê duyệt của Lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam và Bộ Tài chính). Ngân sách điều phối các hoạt động chung của Ban từ nguồn ngân sách hoạt động khoa học và công nghệ. Từ năm 2010 đến 2017, ngân sách hoạt động của Ban ổn định, có phần tăng lên, tương ứng với việc điều phối các hoạt động hỗ trợ các thành viên thực hiện các hoạt động truyền thông, phổ biến kiến thức.
Hoạt động truyền thông, phổ biến kiến thức của Ban chủ yếu tập trung cho các hoạt động sự nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu, sản xuất bản tin phổ biến kiến thức, biên soạn tin, bài xuất bản trên trang tin điện tử tổng hợp vusta.vn. Từ hai năm 2013 và 2014, thực hiện chỉ đạo của Thường trực Đoàn chủ tịch Hội đồng Trung ương Liên hiệp Hội Việt Nam, lần đầu tiên Ban đã đóng vai trò là cơ quan đầu mối, quản lý, trực tiếp làm thủ tục cấp kinh phí cho các Hội thành viên thực hiện các nhiệm vụ phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ. Từ năm 2013 đến 2017 đã có hàng trăm đơn vị nhận hỗ trợ kinh phí của Liên hiệp Hội Việt Nam thực hiện các nhiệm vụ truyền thông, phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ.
Trong gian đoạn 2010 -2017, Ban Truyền thông và phổ biến kiến thức đã tổ chức nhiều hội thảo khoa học, các chương trình tập huấn nâng cao kỹ năng nghiệp vụ báo chí, truyền thông cho các đơn vị thành viên gắn liền với nhiệm vụ phổ biến kiến thức, không ngừng cải tiến nội dung, hình thức của Bản tin phổ biến kiến thức phát hành online và gửi email hang tháng cho tất cả các đơn vị trong toàn hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam. Trang thông tin điện tử tổng hợp www.vusta.vn ngày càng đóng vai trò chuyển tải kiến thức khoa học và công nghệ đến công chúng và được công chúng đón nhận. Tháng 10/2014 giao diện mới của trang tin điện tử tổng hợp www.vusta.vn đã chính thức hoạt động, đảm bảo cho các tiêu chí, kỹ thuật truyền thông hiện đại kết nối đa chiều giữa các nhà khoa học Liên hiệp Hội Việt Nam với cộng đồng xã hội trong hoạt động phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ.
3. Công tác quản lý, điều phối hoạt động phổ biến kiến thức của các tổ chức thành viên
Theo báo cáo của Ban Truyền thông và Phổ biến kiến thức, trong giai đoạn 2010 -2015 và giai đoạn 2015 -2017, hoạt động truyền thông phổ biến kiến thức của các Hội ngành toàn quốc, Liên hiệp Hội địa phương, các tổ chức khoa học và công nghệ đã được tổ chức thực hiện thường xuyên, liên tục, diễn ra ở tất cả các tổ chức trong hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam và đã đạt được một số kết quả chủ yếu như sau:
– Hoàn thiện bộ máy tổ chức, quản lý. Hiện nay theo các đơn vị báo cáo đã có 100% các Liên hiệp Hội địa phương đã thành lập bộ phận Phổ biến kiến thức và có cán bộ chuyên trách và 33/35 Hội ngành toàn toàn quốc có cán bộ chuyên trách về quản lý hoạt động phổ biến kiến thức
– Biên soạn, xuất bản và phát hành ấn phẩm: Nhiều hội thành viên và đơn vị trực thuộc đã biên soạn và xuất bản một số lượng rất lớn các loại sách chuyên ngành, sách tham khảo, tài liệu, tờ rơi nhằm phổ biến kiến thức cho người dân và hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất và đời sống, trợ giúp pháp lý, bảo vệ môi trường và chăm sóc sức khỏe nhân dân:
+ Hội các ngành sinh học Việt Nam đã biên soạn và xuất bản hơn 100 đầu sách dạy 100 nghề cho nông dân.
+ Tổng Hội cơ khí phối hợp với Nhà xuất bản Tri thức xuất bản hai công trình : Thiết kế quá trình Công nghệ chế tạo sản phẩm cơ khí (539 trang) , Thiết kế chế tạo sản phẩm cơ khí (539 trang) năm 2014. Đây là 2 công trình quan trọng không chỉ trở thành cẩm nang hành nghề kỹ sư ngành cơ khí mà còn là sách tham khảo có giá trị cho các chuyên gia nghiên cứu, ứng dụng chế tạo các sản phẩm cơ khí ở Việt Nam.
+ Liên hiệp Hội Hải Dương đã xuất bản hơn 3.000 cuốn thông tin về một số nội dung chính sách, pháp luật; 4.000 cuốn thông tin về các bài thuốc đông y và hoạt động của hội; 30.000 tờ rơi tuyên truyền về vệ sinh an toàn thực phẩm, pháp luật liên quan đến tiêu dùng; 20.000 tờ rơi tuyên truyền về lịch sử văn hoá; 13.000 tờ rơi hướng dẫn chăn nuôi gà an toàn trong nông hộ; hàng vạn tập tài liệu hướng dẫn phương pháp kỹ thuật nuôi, trồng trọt.
+ Nhà xuất bản Tri thức xuất bản nhiều thể loại sách khác nhau với trên 40 đầu sách thuộc Tủ sách Tinh hoa tri thức thế giới, hơn 400 đầu sách thuộc thuộc tủ sách Tri thức phổ thông và các loại sách khác nhằm cung cấp cho bạn đọc trong cả nước nhiều kiến thức từ đơn giản đến những tri thức nền có giá trị. Đến nay, nhà xuất bản Tri thức là một trong những Nhà xuất bản có uy tín, được bạn đọc khắp nơi tin cậy và tìm đến.
+ Báo Khoa học và Đời sống, Báo Kinh tế Nông thôn thuộc hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam đã xuất bản định kỳ 2 chuyên đề Dân tộc thiểu số và miền núi và phát hành tới các xã, các điểm bưu điện văn hoá ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, được xã hội và Uỷ ban Dân tộc đánh giá cao.
+ Các báo điện tử của Liên hiệp Hội, dù mới thành lập trong nhiệm kỳ nhưng cũng đã hòa nhập với công tác phổ biến kiến thức của Liên hiệp Hội Việt Nam, tăng cường đưa tin, bài giới thiệu các thành tựu khoa học, kỹ thuật của Việt Nam, thế giới đến với công chúng, bạn đọc cả nước. Điển hình là Báo Điện tử Kienthuc.net, tạp chí điện tử vanhien.net, tạp chí điện tử songmoi.net…
– Quá trình biên soạn tài liệu, tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, tổ chức Hội thảo, hội nghị cho hội viên và người dân diễn ra thường xuyên, liên tục ở hầu hết các Hội ngành toàn quốc, Liên hiệp Hội địa phương và các tổ chức KH&CN. Số lượng các hoạt động phổ biến kiến thức đều tăng lên đáng kể. Từ năm 2010 đến năm 2015, ở các Liên hiệp Hội địa phương số lượng Hội thảo tăng từ 97 lên đến 201 hội thảo, hội nghị, số liệu bản tin, tài liệu tăng từ 23.276 bản lên 48.110 bản. Đối với Hội ngành toàn quốc, riêng năm 2015 đã tổ chức được 239 Hội thảo, hội nghị, biên soạn xuất bản 51.805 tài liệu, tổ chức 1487 lớp tập huấn phổ biến kiến thức và xuất bản được 325483 tin, bài trên các phương tiện truyền thông đại chúng.
Theo báo cáo của Đề án Xây dựng giải pháp tăng cường công tác phổ biến kiến thức KH&CN của Liên hiệp Hội Việt Nam số liệu ước tính chỉ riêng 6 tháng trong năm 2015, các Hội khoa học và kỹ thuật ngành toàn quốc và các Liên hiệp hội địa phương đã tổ chức trên một vạn khoá tập huấn ngắn hạn cho gần một triệu lượt người là hội viên và người dân tại nhiều khu vực, vùng, miền trong cả nước.
– Liên hiệp Hội Việt Nam và các Hội Ngành toàn quốc cũng đã thực hiện nhiều chương trình truyền hình chuyên đề, tin tức, bài viết, phóng sự, diễn đàn khoa học và công nghệ giới thiệu về kết quả nghiên cứu khoa học, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật của hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam vào sản xuất và đời sống cho mọi tầng lớp nhân dân. Trong khuôn khổ chương trình “Tự nguyện đưa tiến bộ khoa học – kỹ thuật vào hộ nông dân”, Hội các ngành Sinh học Việt Nam và Hội Làm vườn Việt Nam hợp tác với Đài truyền hình Việt Nam thực hiện chuyên mục “Bạn của nhà nông” phát trên kênh VTV1, VTV2 với hàng trăm chuyên đề hướng dẫn áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và đời sống, được đông đảo bà con nông dân tiếp nhận, hưởng ứng.
– Tổ chức Hội thi sáng tạo kỹ thuật cấp tỉnh và toàn quốc: Đến năm 2017, Quỹ VIFOTEC (thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam) phối hợp với hầu hết Liên hiệp Hội tỉnh/thành phố tổ chức các Hội thi sáng tạo kỹ thuật, Hội thi sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng. Hàng ngàn công trình, giải pháp, ý tưởng sáng tạo đã được đưa vào cuộc sống.
Các Hội thành viên và các Liên hiệp Hội địa phương hiện nay đều có trang tin điện tử tổng hợp, nhiều đơn vị thành lập các báo, tạp chí, sản xuất bản tin, không ngừng cải tiến nội dung, phương thức chuyển tải thông tin, phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ. Hoạt động phổ biến kiến thức của các thành viên trong hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam và những kết quả đạt được đã góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống cho người dân, thực hiện phong trào toàn dân tiến quân vào khoa học, thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Danh mục tài liệu tham khảo
- Đặng Vũ Cảnh Linh (2014) Hoạt động Phổ biến kiến thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Báo cáo phục vụ Báo cáo số 393/BC-LHHVN ngày 27/5/2014 của Liên hiệp Hội Việt Nam về Tình hình hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam trong thời gian qua)
- Đặng Vũ Cảnh Linh, Tô Bá Trọng (2013) Hoạt động thông tin và phổ biến kiến thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ( Báo cáo chuyên đề phục vụ hoạt động kỷ niệm 30 năm thành lập Liên hiệp Hội Việt Nam).
- Đặng Vũ Cảnh Linh (2014), Thực trạng hoạt động phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam giai đoạn 2010-2014, đề xuất định hướng hoạt động trong thời gian tới (Báo cáo chuyên đề Phục vụ văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam)
- Đặng Vũ Cảnh Linh (2017), Một số kinh nghiệm về hoạt động thông tin, phổ biến kiến của Liên hiệp Hội Việt Nam từ khi thành lập đến nay thuộc nhiệm vụ Trên cơ sở bài học kinh nghiệm sau 30 năm hoạt động đề xuất hướng phát triển của Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam trong thời gian tới.
