Lệch chuẩn từ hành vi người lớn
Ngày 5/2, mạng xã hội lan truyền đoạn clip dài hơn 3 phút ghi lại cảnh một người đàn ông tát liên tiếp vào mặt một nam học sinh tại phường Mão Điền (Bắc Ninh). Nguyên nhân của vụ việc xuất phát từ một mâu thuẫn giữa các học sinh, sự việc bị đẩy thành hành vi bạo lực của người lớn đối với trẻ em.
Theo TS Đặng Vũ Cảnh Linh, từ góc nhìn xã hội học, hành vi phụ huynh trực tiếp đánh bạn học của con phản ánh sự lệch chuẩn trong nhận thức và kỹ năng làm cha mẹ. Tâm lý yêu con vô điều kiện là điều dễ hiểu, nhưng khi thiếu khả năng kiểm soát cảm xúc và thiếu hiểu biết pháp luật, tình thương rất dễ bị đẩy sang cực đoan.
Trong trạng thái nóng giận, phụ huynh có xu hướng phản ứng trả đũa tức thời, coi bạo lực là cách nhanh nhất để “đòi lại công bằng” cho con. Chuẩn mực xã hội và pháp luật, vốn là khuôn khổ chung để điều tiết hành vi, đã bị thay thế bằng chuẩn mực cảm xúc cá nhân. Trong vụ việc này, ông bố không hành xử theo quy trình xã hội như trao đổi với nhà trường hay phối hợp gia đình, mà hành động theo logic cá nhân.
TS Đặng Vũ Cảnh Linh nói rằng, khi chuẩn mực chung bị đẩy lùi và chuẩn mực cá nhân được đặt lên trên, hành vi lệch chuẩn xuất hiện. Lệch chuẩn ở đây còn thể hiện ở sự đảo vai trò xã hội. Trong cấu trúc thông thường, người lớn là chủ thể bảo vệ chuẩn mực và bảo vệ trẻ em. Tuy nhiên, khi người lớn sử dụng bạo lực với trẻ, vai trò xã hội bị đảo ngược, chủ thể bảo vệ lại trở thành tác nhân gây hại, làm xáo trộn cấu trúc quan hệ bảo vệ – được bảo vệ trong xã hội.
Tiến sĩ Linh nhấn mạnh, hành vi phụ huynh vào nhà bạn học của con để hành hung là vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Hành vi này đã biến mâu thuẫn giữa trẻ em thành xung đột giữa người lớn, vượt xa phạm vi giáo dục hay bảo vệ trẻ.
Việc hành hung xảy ra tại nhà riêng của trẻ càng cho thấy sự xâm phạm đồng thời đến thân thể và chỗ ở, những quyền được pháp luật bảo vệ chặt chẽ. Điều này cho thấy cảm xúc cá nhân đã lấn át hoàn toàn lý trí và các chuẩn mực pháp lý.
