Một số ý kiến trao đổi xung quanh tác động sách “chữa lành” với thanh thiếu niên trên báo Tiền Phong
…Ông Đặng Vũ Cảnh Linh nguyên Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Thanh niên nói rằng: các khảo sát về nhu cầu đọc của thanh thiếu niên cho thấy một lệ lớn các bạn trẻ quan tâm tới các cuốn sách về tâm lý giao tiếp và những tác phẩm mang tính chỉ dẫn cung cấp kỹ năng giúp cá nhân vượt qua khủng hoảng khó khăn trong cuộc sống. “Đây là một nhu cầu hoàn toàn bình thường, của thanh thiếu niên giai đoạn các em còn thiếu kinh nghiệm sống đang trong quá trình hình thành nhân cách, phải đối mặt với nhiều biến động tâm lý và áp lực trong cuộc sống. Khi gặp khó khăn việc tìm sách như một kênh, tham khảo, để tự trấn an và tìm hướng giải quyết là điều dễ hiểu. Chưa kể đọc sách là 1 thói quen rất tốt” ông Linh nói.
Không thể trở thành liều thuốc “đặc trị”
Vấn đề đáng lo ngại theo ông Đặng Vũ Cảnh Linh nằm ở thực trạng xuất bản và lan truyền, các loại sách chữa lành hiện nay. Do chịu tác động mạnh mẽ của yếu tố thị trường không phải cuốn sách nào cũng do chuyên gia tâm lý giáo dục có chuyên môn viết ra. Nhiều tác phẩm được xây dựng từ trải nghiệm cá nhân, thiếu cơ sở khoa học và không qua quá trình thẩm định nghiêm túc về kiến thức phương pháp . Trong khi đó không ít bạn trẻ lại tiếp nhận và vận dụng ngay những nội dung này vào đời sống cá nhân . Điều này tiềm ẩn nguy cơ lệch lạc bởi có những kiến thức kỹ năng hoặc lời khuyên không đúng, không phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.
Ông Linh nhấn mạnh rằng sách tâm lý, chữa lành có tác động giáo dục rất lớn bởi, nó ảnh hưởng trực tiếp đến cách con người suy nghĩ nhận thức về định hướng hành vi. Khi các ấn phẩm thiếu kiểm soát xuất hiện dày đặc, với nội dung mâu thuẫn, trái chiều, thậm chí sai lệch, sẽ vô tình ảnh, hưởng tiêu, cực đến thanh thiếu niên – nhóm đối tượng chưa đủ trải, nghiệm để tự sàng lọc thông tin. Không chỉ sách in mà cả các tài liệu nội dung, chữa lành trên mạng xã hội nhiều khi không rõ nguồn gốc cũng đang cùng lúc bủa vây người trẻ trong biến động thông tin đó bên cạnh những nội dung đúng đắn khoa học, vẫn tồn tại những yếu tố độc hại, ông nói.
Theo ông Linh nếu chỉ dừng ở việc làm dịu cảm xúc sách chữa lành mới chỉ giải quyết, được phần “ngọn” của vấn đề trong khi đó những áp lực mà người trẻ đối mặt lại bắt nguồn từ những gốc dễ sâu xa hơn thiếu kỹ năng sống, thiếu bản lĩnh đối diện với bất định, thiếu năng lực tự học và thích nghi trong một thế giới thay đổi nhanh. “ Sách không thể trở thành liều thuốc đặc trị cho mọi vấn, đề của, người trẻ cuộc sống đòi hỏi mỗi cá nhân phải học từ trải nghiệm thực tế từ lao động từ các mối quan hệ xã hội và Từ chính những va vấp của bản thân”, ông nói .
Thực tế hiện nay 1 bộ phận thanh niên khi rơi vào khủng, hoảng tâm lý lại coi việc đọc sách chữa lành như uống thuốc, chỉ cần, làm theo hướng dẫn là mọi vấn đề sẽ được giải quyết . Cách tiếp cận này theo ông có thể phản tác dụng khiến người trẻ né, tránh việc đối diện giải quyết tận gốc những khó khăn của mình …
Hãy là bác sĩ của chính mình .
Để đứng vững trong m xã hội hiện đại nhiều áp lực và biến động nhanh ông Đặng Vũ Cảnh Linh nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thanh niên cho rằng yếu tố cốt lõi không chỉ nằm ở tri thức sách vở mà là sự kết hợp hài hòa giữa, học hỏi và trải nghiệm. Thanh thiếu niên phải đối, mặt với áp lực học tập công việc các mối quan, hệ xã hội, tình bạn, tình yêu, hôn nhân, gia đình… trong bối cảnh đó khả năng thích nghi kỹ năng, ứng xử phù hợp và tinh thần, chủ động học hỏi từ đời sống thực sự là điều không thể thay thế . Một phẩm chất quan trọng mà thế hệ trẻ cần rèn luyện theo ông Linh chính là bản lĩnh . Khi đứng trước vô vàn luồng thông tin trái chiều nhất là trong lĩnh vực sách và nội dung tâm lý, người trẻ cần trở thành người đọc thông minh biết chọn lọc kiến thức khoa học đúng đắn và vận dụng phù hợp với hoàn cảnh bản thân thay vì tiếp nhận thụ động hay lệ thuộc hoàn toàn. Bản lĩnh không tự nhiên mà có, điều này phải được hình thành qua quá trình học tập lao động trải nghiệm và tích lũy tri thức.
Ông nhấn mạnh bên cạnh sách vở vai trò của, các mối quan hệ đời thực như gia đình, bạn bè cộng đồng cũng vô cùng quan trọng . Những lời, khuyên sự sẻ chia từ người thân đặc biệt những người có kinh nghiệm sống người thành công là những bài họp sống mà sách không thể thay thế, tuy nhiên điều quan trọng nhất theo ông Linh người trẻ vẫn cần là “bác sĩ của chính mình” có đủ tri thức và bản lĩnh để lựa chọn cách tự chữa lành phù hợp không cứng nhắc dập khuôn hoàn toàn vào bất kỳ công thức hay lời khuyên có sẵn nào…
Theo Lưu Trinh báo Tiền Phong số in ra ngày 20 -21/12/2025
